Innlegg merkte med ‘TE Lawrence’

I går kunne ein lese i Aftenposten at heile Hijazbana no skal opnast for turistar og andre:

Til Mekka på første klasse?

The Hijaz Train StationTogstasjonen i Damaskus

Dette er langt på veg på tide. Jarnbana vart aldri skikkeleg gjenbygd etter at Lawrence of Arabia og venene hans sprengde store delar den under første verdskrig. Sidan då har det i tillegg vore svært lite trafikk på denne berømte jarnbanestrekka. Til no har det berre vore to delar av bana som har vore i bruk. Strekka mellom Amman og Damaskus og strekka mellom Ma’an og kystbyen Aqaba. Amman-Damascus har vore open for passasjertrafikk, men dette tilbodet skal vere svært treigt alternativ til taxi (tog: ni timar, taxi: tre timar) i tillegg til at ein må byte tog på grensa til Syria. Ma’an-Aqaba har for det meste godstogtrafikk.

I følgje Wikipedia skal det ha vore gjort forsøk på å opne opp bana att sør for den jordansk-saudiske grensa på midten av  60-talet, men på grunn av seksdagarskrigen i 1967 vart ikkje dette noko av. Grunnen til at ein ikkje prøvde å opne opp bana før 60-talet var at grensa mellom Jordan og Saudi-Arabia i området der Hijazbana gjekk,  ikkje var avtalt og at denne var forbode å krysse. Saudi-Arabia hadde til og med lagt krav på store delar av sør-Jordan (Aqaba og Maan). Dette ordna seg i 1965 då båe partar fekk i stand ein grensebyteavtala som forma grensene slik vi kjenner dei i dag. Det var sikkert som ei følgje av denne at dei prøvde å opne den opp att.

Jordan Times hadde ein artikkel om jarnbana for nokre veker sidan: Initiative to place Hijaz Railway on tourism map. I august i år var det forresten 100-årsjubileum for jarnbana, eller nærmare sagt 100 år sidan bana og det første toget med pilegrimar nådde Medina. Dette skjedde åtte år etter byggestart.

Eg vil takke Per A. Christiansen, Midtausten-korrespondenten til Aftenposten stasjonert i Amman, for ein interessant artikkel som alltid. Men eg vil likevel ønskje han velkomen etter sidan eg skreiv om akkurat dette på bloggen min allereie i april i år på bakgrunn av ein artikkel i Jordan Times. Eg håpar verkeleg at Hijazbana blir gjenopna, og om den blir det, kjem det til å vere ei togreise eg gjerne vil ta. Sidan eg ikkje er muslim kjem eg ikkje inn i korkje Mekka eller Medina, men på vegen dit ligg Mada’in Saleh.

Advertisements

In Robert Ryan’s newest book, Empire of Sand, he takes us back to the Middle East during the First World War. Ryan’s main protagonist is the legendary Thomas Edward Lawrence, better known as Lawrence of Arabia. The main focus of the story centers around the year 1915, before the Arab Revolt of 1916 and Lawrence’s fame, and shifts mainly between Cairo and Persia. In Cairo you have Lawrence the map maker and in Persia you have his German counterpart and lookalike Wilhelm Wassmuss (short, blond, blue eyes, etc.).

The book is a work of fiction, but most of the characters are real. It seems that Ryan could not resist adding a number of colourful characters to his story, one of these being Gertrude Bell. Even Harry St. John Philby makes a small guest appearance where he makes Lawrence annoyed by claiming that Ibn Saud is the right man to bet on, not Sharif Hussein.

The book is good and very entertaining, but I keep asking myself where the story is going and how interesting it really was. Ryan’s portrayal of the characters is very good together with his descriptions. You get sucked into his fictitious world which seems very real. My main problem with the book is the story on a whole. Ryan blends fact and fiction skilfully, but for me it seems a bit anti climatic. The story keeps growing and you expect a big showoff that never really comes.

Ryan’s book is worth a read, mostly because of his portrayal of Lawrence and his surroundings, but I would rather recommend James Barr«s non-fiction book Setting the Desert on Fire. It is very interesting and at the same time as exciting as a work of fiction.

For litt over eit år sidan fann eg ei bok av forfattaren, utanrikskorrespondenten og journalisten Albert Henrik Mohn (1918-1999). Boka heitte Arabiske Korsveier: fra Algerie til Kuweit og kom ut i 1959. Sidan eg studerer Midtausten fann eg boka svært interessant. Sjølv hadde eg aldri høyrd om Mohn, men eg fann raskt ut at han var godt kjend og hadde skrive eit utal bøker frå reisene sine rundt om i verda. Ein del av desse reisene som omhandla Midtausten fann stad i ein svært interessant og spennande periode. Eg har sjølv berre lese denne eine boka hans, men eg har i mindre grad prøvd å skaffe meg fleire. For min eigen del vil det vere interessant å lese om reisene hans i Israel/Palestina i 1949, i Egypt i 1952, i Jordan i 1957, i Algerie i 1954, i Irak i 1958 og i Israel/Palstina på nytt i 1967/68. Desse årstala vil vere kjende for dei som har ein viss kjennskap til regionen.

Medan eg leitte etter Mohn sine bøker på nett i dag fann eg ein ny og kanskje like spennande reisande, Georg Wasmuth Sejersted (1896-1982). Sejersted har eg heller ikkje høyrd om før, men han skal vere ein av pionerane innfor for norsk reiseskildring. Midausten var ein av stadane han reiste til og han gav ut fleire bøker frå regionen frå 1930-talet til ut på 1950-talet. Av bøkene eg har funne på nett har han reist mykje i ørkenen på den arabiske halvøya, mellom anna i Jordan og Saudi-Arabia.

Sidan eg ikkje har lese nokon av desse bøkene, utanom ei, er det vanskeleg å vite heilt kva type bøker det er snakk, om det er fagbøker eller reiseskildringar. Den eine eg har lese av Mohn var ei reiseskildring skriven av ein journalist der det var mykje fokus på politikk og dette er eit sannsynleg fokus i dei andre bøkene til Mohn. Kva bøkene til Sejersted er, er meir usikkert, men ut i frå titlane på bøkene hans ser det ut til å vere ei blanding. Medan nokon av dei har titlar som Orient. Fra Bagdad til Ibn Sa’uds land frå 1942, har ei bok utgjeve i 1936 tittelen Lawrence og hans arabere, eit år etter Lawrence døydde og den kan difor godt vere ei fagbok.

På nett er det lite anna informasjon å finne om bøkene forfattar og boktittel, men for min del er titlane interessant nok til å ta ein nærmare kik. Dersom ein er interessert i litt eldre norske bøker ein ikkje får tak i gjennom dei nye bokhandlane kan www.antikvariat.net vere ein god stad å leite, eventuelt kan ein ta seg ein tur på biblioteket.

Jordan Times skriv 17. april at Jordan, Syria og Saudi-Arabia har vorte samde om å gjennomføre ei sams studie for å sjå om det er mogleg å  ta i bruk Hijaz-jarnbana att. I følgje avisa skal studia utførast i løpet av dei neste vekene. Avtalen kom som ei følgje av eit møte onsdag mellom dei tre statane sine transportministrar der temaet var jarnbanesamband. Jordan sin transportminister Alaa Batayneh fortel at jarnabana er gamal og utdatert og at den difor må reparerast for å nå opp til internasjonale jarnebanestandardar.

Hijaz-jarnbana vart bygd av Det osmanske riket i 1908 og gjekk frå Damaskus til Medina. Jarnbana vart i stor grad øydelagd under den første verdskrigen av dei allierte. T. E. Lawrence (av Arabia) saman med sine arabiske allierte sprengde fleire tunnelar, bruer og tog for å isolere dei osmanske styrkane som var stasjonert i Medina. Etter krigen vart berre delar av jarnbana gjenoppbygd og då i hovudsak for godstransport.

I følgje Batayneh er bana framleis i bruk mellom Amman og Damaskus og transporterar passasjerar og gods mellom desse. Dette skal vere ein langsam og ukomfortabel tur der ein i tillegg må bytte tog ved den syrisk-jordanske grensa. Taxi mellom Damaskurs og Amman er førebels enklare, meir komfortabelt og mykje raskare.

Batayneh la i tillegg til at Irak sannsynlegvis vil ta opp ideen om eit jarnbanesamband med Jordan og Syria. Eit slikt jarnbanesamband er foreslått før og var med på å forme grensene i det moderne Midtausten. Ei jarnbane mellom Bagdad og Haifa var ein del av Storbritannia sin store draum om ei jarnbane frå Calais til Calcutta på byrjinga av 1900-talet. Jarnbana vart aldri bygd, men ideen om den var ein av grunnane til at Jordan har ei grense mot Irak og at Haifa og Akko ligg i Nord-Israel i staden for Libanon. Meir om den kan du lese i «Jarnbaner og engelske beduinstammar» og «The Hijaz Train Station«.

Personleg vonar eg at denne historiske jarnbana skal få eit nytt liv, men som mange andre foreslåtte prosjekt i Midtausten bør det takast med i klype salt. Det store prosjektet med å byggje ein kanal frå Raudehavet til Daudehavet er framleis stranda i startgropa. Jordan og Syria er heller ikkje særleg rike statar, men med Saudi-Arabia med på laget skal ein ikkje ta noko for gitt. Om jarnbana blir reparert har eg lyst til å ta turen, i alle fall so langt sør som Akaba.

For dei som er interesserte i første verdskrigen kan dette dokumentarkivet vere verdt å sjå på. Arkivet innheld ei rekkje historiske kjelder i samband med verdskrigen (før, under og etter), som til dømes traktatane i VersaillesLausanne og SèvresSykes-Picot-avtalenBalfour-deklarasjonen og The Economic Consequences of the War av Johan Maynard Keynes. Arkivet vart oppretta i 1995 og er ein del av ei større dokumentsamling for europeisk historie på nett, EuroDocs.

Sidan eg studerar Midtausten si historie, var det dokument om denne regionen eg var mest interessert i. Av naturlege grunnar er krigen i Europa hovudfokuset på nettsida, men det er likevel litt å hente der for dei som er meir interesserte i kva som gjekk føre seg i Midtausten på same tid. Desse er desverre litt vanskelege å finne sidan arkivet ikkje har ein eigen Midtaustendel.

I førre posten min viste eg til James Barr sin blogg der han greia ut om T.E. Lawrence sine råd for Irak etter krigen. Nokre av råda og kritikken han kom med med tanke på britisk styre i Irak, kan ein lese i dette avisinnlegget i Sunday Times frå 22. august 1920, A Report on Mesopotamia.