Arkiv for kategorien ‘Articles’

Litt uro i Jordan

Posta: Sundag, 11 desember, 2011 under Articles, Ymse
Stikkord:, , , , , , ,

Ambassadeåtak

Det har fleire gonger vore demonstrasjonar utanfor den syriske ambassaden her i Amman, men i dag ser det ut til å ha gått gale. Demonstrantar frå Syria gjekk til åtak på ambassaden og prylte opp konsulen, ein diplomat, ei vakt og nokre få andre tilsette. I følgje den syriske ambassade sa demonstrantane at dei hadde noko papirarbeid dei skulle gjere ferdig. Jordansk politi skal ha arrestert om lag åtte personar. Ein person, som skal vere ein syrisk flyktning, vart arrestert av ambassadevaktene.

Stammeopptøyar

Beiterettar og tilgang til beite er framleis eit tema som skapar problem i Jordan, om kanskje ikkje i like stort omfang som for 90 år sidan. I går var det nemleg opptøyar i sørlege Jordan då medlemer av Hajaya-stammen blokkerte Hovudveg 65, betre kjend som Desert Highway, ei av dei viktigaste fartsårene i landet. Hajaya-stammen er ein av dei større beduinstammane i Jordan. Opptøyane kom som følgje av ein fredleg demonstrasjon i Qatraneh i Karak-regionen der ei stamme delte ut flygeblad mot at styresmaktene selde beitemarkene deira til investorar. Guvernøren i Karak greidde forhandle fram at dei skulle opne vegen att, men i følgje Jordan Times heldt dei ikkje lovnaden sin og han måtte sende inn tryggingsstyker for å ordne opp. Desse sørga for å opne vegen att etter nokre timar, men ikkje utan eit lite samanstøyt med demonstrantane.

Det slutta heller ikkje der. Innbyggarar frå byane og landsbyane omkring vart forbanna på stammefolket sidan dei forstyrra dagleglivet. Dei drog for å tvinge Hajaya-stammen til opne vegen att, men politi overtalte dei til å halde seg borte. Det var lettare kaos ein periode sidan hundrevis av bilar ikkje fekk køyre korkje nord eller sør.

Desert Hwy - Trucks on airstrip Karak - View

Universitetsvald

På laurdag var det om lag 25 yngre jordanarar som demonstrerte utanfor statsministeren sitt kontor for å markere avstand frå valdsepisodane som har funne stad ved fleire universitet i Jordan den siste tida. Valden skal vere forårsaka av konfrontasjonar mellom enkeltmedlemer av stammar, som igjen har dratt inn den meir utvida familien til kvar enkelt. Favorisering, wasta, når studentar brukar sine kontaktar for å skaffe høge karakterar utan å vere på førelesingar, skal òg vere ein medverkande faktor.

Studentpolitikk er viktig: Ei interessant løysing til dette skal visstnok vere å innføre/tillate «politiske parti», studenlister om ein vil, ved universiteta. Dette vil auke kunnskapen om konsekvensane av vald hjå studentane, i følgje ein av demonstrantane. Valden forstyrrar undervising, skadar dei jordanske universiteta sitt renommé og kan føre til at utanlandske studentar ikkje vil studere her, seier ein tidlegare student.

Reint personleg har eg høyrd rykter om at det var ei knivstikking ved Universitetet i Jordan for nokre veker sidan, men dette er ikkje stadfesta.

Amman - University Road

Arabisk historie, vestlege kjelder

Posta: Laurdag, 10 desember, 2011 under Articles, Ymse
Stikkord:, , ,

Robert Fisk skreiv i 2008 at arabarar må basere seg på britisk og israelsk kjeldemateriale for å skrive si eiga historie. Slik er ståa framleis, og fram til i år har det ikkje vore mange teikn til at det skulle endre seg. Vil den arabiske våren ha noko å seie for kva kjelder arabiske forskarar kan basere seg på?

Behind [a staute of Hafez al-Assad] lie the archives of his dictatorship. But not a single state paper is open to the people of Syria. There are no archives from the foreign ministry or the interior ministry or the defence ministry. There is no 30-year rule – for none is necessary. The rule is for ever. There is no Public Record Office in the Arab world, no scholars waiting outside the National Archives. […] It is the same in Cairo, in Riyadh, in Beirut and in Tripoli. Dictatorships and caliphates do not give away their secrets. The only country in the Middle East where you can burrow through the files is called Israel[.]

London - Archive Research

I Vesten og Israel er riksarkiva opne for alle som ynskjer tilgang. Dei fleste dokument blir gjort tilgjengelege etter at det har gått ei viss tid. I USA er hovudregel at alt blir gjort tilgjengeleg etter 50 år, medan det i Storbritannia er delt inn i 30, 50 og 75 år. Alt blir uansett tilgjengeleg til slutt.

London - Archive Rules [edit]

I riksarkiva finn ein det meste av papir, saksdokument, korrespondanse, avtalar, interne diskusjonar, ordrar m.m. knytt til staten og forskjellige departement. Dette er ikkje noko ein finn i Midtausten, ein region med ein god del autokratiske regimer som ikkje er altfor glade i folk som snokar rundt i fortida deira. Om det eksisterer eit arkiv so har ein ikkje tilgang, seiast det.

Dei nasjonale mytane er viktige og står sterkt i mange land. Dei er ikkje lette å punktere, og kvar gong dei blir utfordra blir det debatt og tidvis kontroversar. Ein kjenne dette sjølv frå norsk historie og alle «oppgjera» som er tatt med hendingane under andre verdskrig og oppgjeret med landssvikarar i tida etterpå. I Tyrkia er det framleis problematisk og svært kontroversielt berre å kalle deportasjonane av armenarane i 1915 for folkemord, noko som ikkje ein gong er ein del av det moderne Tyrkia si historie, men Det osmanske riket.

I Israel vart dei nasjonale mytane og den offisielle versjonen av Israel si historie og etablering utfordra av grundig arkivforskning frå det som har vorte kalla dei nye historikarane. Dette kom som ei følgje av at dei israelske statsarkiva frigjer statspapir etter 30 år og gjer dei offentleg tilgjengelege. Dette skapte ikkje overraskande både kontroversar og debattar som framleis lever. Å slå hol på nasjonale mytar er som sagt vanskeleg.

Storbritannia og Frankrike var svært aktivt inne i den politiske utviklinga i Midtausten under og etter første verdskrig, for å seie det mildt, og dei skapte og styrte direkte og indirekte dei fleste statane der. Kjeldene deira er difor både rike og fyldige, men dei er skrive av dei styrande, ikkje dei styrte. Ein finn brev frå arabiske statsleiarar m.m., som ein ikkje finn eller får tilgang til i staten til avsendaren, som til dømes dette brevet under frå Ibn Saud, skrive i 1925:

London - Letter from Ibn Saud, 1925

Det Fisk påpeiker i artikkelen sin er at det er dei statlege dokumentarkiva ein ikkje har tilgang på. Det er elles mange kjelder basert på intervju, dagbøker og private arkiv. Eit lite døme er boka Year of the Locust som er basert på tre dagbøker skrive av tyrkiske og palestinske soldatar under første verdskrig. Men det like fullt ikkje statsdokument. Det er ikkje interne diskusjonar i regjeringa og departementa. Det er ikkje utarbeiding av strategiar og planar. Det er ikkje statlege ordrar. Det er ikkje noko som fortel kva informasjon staten hadde og korleis dei handterte denne. Dette, om det fins, ligg i dei statlege nasjonalarkiva.

London - Research Material

Den arabiske våren

Dei sovjetiske statsarkiva vart i løpet av 1990-talet delvis opna for offentlegheita som følgje av oppløysing av Sovjetunionen i 1991. Over 70 år tidlegare hadde dei revolusjonære i Russland offentleggjort ei rekkje løynde avtalar staten hadde med andre statar. Ei av desse var den svært kontroversielle Sykes-Picot-avtalen frå 1916. Grunnen til at eg nemner dette er den arabiske våren, som no snart er eit år gammal.

Førebels er det alt anna enn sikkert om korleis det heile endar. Det er ei av de største omveltningane i Midtausten på lang tid og ein vil sannsynleg sjå fleire forskjellige styresett enn dei ein har sett til no. Ei personleg von eg har er at opprøra skal føre til betre ytringsfridom og større offentleg debatt, og som ei følgje av dette at nokre riksarkiv skal bli opna for offentlegheita, og at folk skal få tilgang og innsyn til si eiga historie. Ein revolusjon kan føre til at ein vil offentleggjere «udådane» til det gamle regimet, men dette er langt frå sikkert.

NB: Mykje av det som er omtalt til no er moderne politisk historie. Ei opning av arkiva opnar òg for eit breiare kjeldemateriale innanfor mange andre og vel so viktige felt. Det egyptiske nasjonalarkivet er forresten eit av dei eldste i verda, ti år eldre enn Public Record Office i London.

Oljesøl i Raudehavet

Posta: Laurdag, 26 juni, 2010 under Articles
Stikkord:, , , , ,

Det skal ha vore eit utslepp av olje i frå ein av dei egyptiske oljeriggane i Raudehavet. Utsleppet skal vere under kontroll og 90% av oljesølet skal allereie vere rydda opp i følgje egyptiske styresmakter. Utslepp hendte i området like nord for den egyptiske bade- og turistbyen Hurghada, men takka vere barrierer dreiv ikkje oljen i land på private strender, berre offentlege. Dette var noko ein tenestemann for Egyptian General Petroleum Corporation passa på å understreke. Dei offentlege strendene var i tillegg berre stengde i nokre dagar.

Turiststrender skal likevel ha vore råka og totalt skal det vere snakk om totalt 160 kilometer med kyst som er forureina av oljen. I følgje Jordan Times kjem oljesølet ikkje til å råke Akabagolfen. Direktøren for Royal Marine Conservation Society (JREDS) har framheva at utsleppet vil ha innverknad på økosystemet i Raudehavet, men at dette vil vere avgrensa.

Egyptiske styresmakter vurdera å redusere talet på oljeplattformar i Raudehavet og Suezkanalen på grunn av oljeutsleppet. Det er no heile 188 riggar i området i følgje det egyptiske oljeministeriet, eit tal som har vorte kritisert av egyptiske miljøvernarar.

Kong Abdullah II i Noreg

Posta: Tysdag, 15 juni, 2010 under Articles
Stikkord:, , , ,

Den jordanske kong Abdullah II er for tida på eit todagars statsbesøk i Noreg. Han var måndag på middagsbankett på slottet med kong Harald og dronning Sonja. Han skal i tillegg ha samtalar med Jens Stoltenberg i dag tysdag om det ikkje akkurat overraskande temaet fred og stabilitet i Midtausten og bilaterale band. Dette er eit tema kongen ofte har samtalar om kvar enn han no er eller besøker.

Noreg og Jordan har ikkje eigentleg nokon sterke bilaterale band, men eit viktig bilateral band mellom er Norsk Folkehjelp sitt landmineryddeprogram i Nord-Jordan.

Besøket i Oslo er ein del av ein rundtur kong Abdullah II er på der han har vore innom USA, Storbritannia og Sverige.

Det er den jordanske engelskspråklege avisa Jordan Times som melder dette. Avisa følgjer kong Abdullah II rundt i verda og er ofte fylt med kvar kongen har vore og kven han har snakka med. I følgje journalisten Randa Habib kan informasjon om kongen og kongefamilien i Jordan berre kome frå offisielle kunngjeringar, noko som i stor grad fører til keisame oppramsingar i avisene. Medan statsbesøk i Jordan ofte er gjeve litt vel stor plass i Jordan Times framfor andre nyhende er det overraske lite dekning av statsbesøk i Noreg, med mindre nokon særs viktige personar kjem innom landet.

On Friday BBC published an interesting article by Christian Fraser on Israeli culture influence in Egypt called «Egyptians nervous of Israeli culture». Fraser’s focuses on books and literature and mentions that since the 1960s the Egyptian National Centre for Translation have translated only about ten books from Hebrew (and stopped in 2000).

Fraser also points out that it is not only the state of Egypt that hinders the spread of Israeli culture, but also the Egyptian society, which actually may castigate or even ostracize Egyptian writers traveling to Israel. An example points to Ali Salem who traveled to Israel in 1994 and wrote a book about his stay, but when he returned he was kicked out of the Writer’s Guild and his books remain unread. Salem’s reason for his trip is quoted by Fraser: «I asked myself who are these people and what are they doing? I wanted to find an answer.»

Despite Egypt and Israel’s more troubled past, it is a pity that Egyptian writers who try to find out who these people across the border, with whom they have fought and hated for so long, are met with such resentment. Though this story is about 15 years old, it is still the norm according to Fraser, as he concludes:

In these 30 years of peace between Egypt and Israel there has been collaboration on politics, defence, business and agriculture but when it comes to culture the Egyptians are still mired in the cold war.

Two Israeli books, by David Grossman and Amos Oz, will, however, be translated this year, but from English and by an European publishing  house, according to the Egyptian Ministry of Culture. The Ministry adds that each book will contain «an introduction explaining everything». Despite these all-explaining introductions some are not happy and view the translation as a step towards cultural normalization and «the destruction of a psychological barrier».